Sözcük Türleri: Artikeller ve Belirleyiciler
Belirleyici (determiner), bir ismin önüne gelerek o isimle belirli, genel, sahip olunan ya da sayılan bir şeyi mi kastettiğinizi gösteren sözcüktür. Artikeller (a, an, the) en bilinen belirleyicilerdir; ancak birçok tür arasından yalnızca biridir. Bu rehber, belirleyicilerin tüm kategorilerini, a/an kuralını ve istisnalarını, ayrıca hiçbir artikelin kullanılmadığı durumları ele alıyor.
Belirleyiciler (Determiners) Nedir?
Belirleyici, bir ismi "işaretler"; yani bir belirleyici gördüğünüz anda ardından bir ismin ya da isim öbeğinin geleceğini bilirsiniz. Tüm artikeller birer belirleyicidir, ancak her belirleyici bir artikel değildir.
"The dog is barking." (belirli bir köpek)
"My dog is barking." (bana ait olan köpek)
Artikeller: A, An ve The
Artikeller ikiye ayrılır. The belirli artikeldir; isim belirli ya da önceden bilinen bir şey olduğunda kullanılır. A ve an ise belirsiz artikellerdir; isim genel olduğunda ya da ilk kez anıldığında kullanılır.
a mı yoksa an mi kullanılacağı yazılışa değil, sese bağlıdır: ünsüz sesten önce a, ünlü sesten önce an gelir.
- "I saw an elephant at the zoo."
- "She bought a university degree." (u bir ünlü harf olsa da "yu" gibi, yani ünsüz sesle okunur)
- "It took an hour." (h okunmaz, bu yüzden sözcük ünlü sesle başlar)
İlk anma ile sonraki anmalar: bir şeyden ilk kez söz ederken belirsiz artikel kullanın. Sonrasında belirli artikele geçin.
Belirleyicilerin 7 Türü
Artikellerin dışında İngilizcede, her biri biraz farklı bir iş yapan başka belirleyici kategorileri de vardır.
| Tür | İşlevi | Örnekler |
|---|---|---|
| Artikeller | İsmi belirli ya da genel olarak işaretler | a, an, the |
| İşaret belirleyicileri | Uzaklık ya da konum gösterir | this, that, these, those |
| İyelik belirleyicileri | Sahiplik gösterir | my, your, his, her, our, their |
| Miktar belirleyicileri | Miktar ya da nicelik gösterir | some, any, many, few, much |
| Dağıtım belirleyicileri | Bir grubun üyelerine gönderme yapar | each, every, all, both, either |
| Farklılık belirleyicileri | Başka ya da ek bir şeye işaret eder | other, another, the other |
| Ön belirleyiciler | Başka bir belirleyicinin önünde vurgu katar | such, what, quite, rather |
Miktar Belirleyicileri: Sayılabilen ve Sayılamayan İsimleri Doğru Kullanmak
Miktar belirleyicileri, niteledikleri ismin sayılabilen ya da sayılamayan olmasına göre değişir.
| İsim Türü | Miktar Belirleyicileri |
|---|---|
| Sayılabilen | many, a few, several, a couple of |
| Sayılamayan | much, a little, a bit of |
| Her ikisi | some, any, a lot of, enough, no |
Ayrıca a little/a few ile tek başına kullanılan little/few arasında anlamlı bir fark vardır. "She has a little experience" biraz deneyimi olduğunu ve bunun muhtemelen yeterli olduğunu anlatır. "She has little experience" ise deneyiminin yeterli olmadığını söyler. Aynı karşıtlık a few ile few arasında da geçerlidir.
İşaret Belirleyicileri
İşaret belirleyicileri, bir şeyin yakın mı uzak mı, tekil mi çoğul mu olduğunu gösterir.
| Uzaklık | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| Yakın | this | these |
| Uzak | that | those |
Özel İsimlerle "The" Ne Zaman Kullanılır?
Özel isimlerin çoğu artikel almaz, ancak bazı kategoriler alır:
- Coğrafi oluşumlar: the Mississippi, the Sahara, the Smokies
- Çoğul yapılmış adlar: the Netherlands, the Hamptons, the Johnsons
- Kamusal kurumlar: the Sheraton, the House
- Gazeteler: the Times, the Hartford Courant
- İsim + "of" öbeği: the president of our club, the leader of the gang
Artikel Ne Zaman Kullanılmaz (Sıfır Artikel)
Bazı isim kategorileri hiçbir artikel almadan kullanılır; bu durum, ana dilinde her zaman artikel gereken öğrenciler için kafa karıştırıcı olabilir.
| Kategori | Örnek |
|---|---|
| Diller | She was learning Chinese. |
| Sporlar | She plays basketball. |
| Akademik dersler | She's taking economics. |
| Öğünler | Breakfast was delicious. |
| Hastalıklar | He's dying of pneumonia. |
| Kurumlar (kalıplaşmış kullanım) | He's in school/college/jail. |
| Günün saatleri | We'll be there around midnight. |
Genel anlamdaki sayılamayan isimler ve genel anlamdaki çoğul isimler de artikel almaz: "We like wine with dinner." Ancak aynı isim belirli hâle geldiğinde artikel geri gelir: "We adore the wine of this region."
Bir Belirleyici Nasıl Tanınır?
Bir sözcüğün belirleyici olup olmadığından emin değilseniz şu ipuçlarına bakın:
- Doğrudan bir ismin önünde mi geliyor? Belirleyiciler neredeyse her zaman bir isim öbeğinin başlangıcını işaretler.
- Hangisi, kaç tane ya da kimin sorularına yanıt veriyor mu? Belirleyicilerin yanıtladığı temel sorular bunlardır.
- Yerine "a", "the" ya da "my" koyabilir misiniz? Aynı boşluğa benzer bir sözcük uyuyorsa, büyük olasılıkla bir belirleyiciyle karşı karşıyasınız.
- Kapalı ve sınırlı bir kümenin parçası mı? Dile sürekli yenileri eklenen sıfatların aksine, belirleyici kategorileri neredeyse hiç büyümez.
___ Bir Belirleyici mi? Kısa Yanıtlar
Bazı küçük sözcükler, ardından bir isim gelip gelmemesine göre kategori değiştirir.
| Sözcük | Yanıt |
|---|---|
| that | İsmin önünde belirleyicidir ("that book"), tek başına kullanıldığında zamirdir ("I like that"), bir yan cümlenin önünde ise bağlaçtır ("I know that you left"). |
| some | İsmin önünde belirleyicidir ("some cars"), tek başına durduğunda zamirdir ("some of us agree"). |
| many | Çoğul bir ismin önünde belirleyicidir ("many books"), ancak "many were invited." cümlesinde zamirdir. |
| such | Bir artikel ve ismin önüne gelen ön belirleyicidir ("such a mess"); sayı bildirmez, vurgu katar. |
| this | İsmin önünde belirleyicidir ("this book"), ismin yerini tamamen aldığında ise zamirdir ("This is mine"). |
Learna AI Artikelleri & Belirleyicileri Nasıl Öğretir?
Artikeller, birçok öğrenci için İngilizcenin en zor konularından biridir; özellikle ana dilleri artikelleri farklı kullanıyorsa ya da hiç kullanmıyorsa. Learna AI, siz konuşurken eksik, fazla ya da yanlış kullanılan artikelleri yakalar; düzeltmeyi yalnızca işaretlemekle kalmaz, arkasındaki kuralı da açıklar. Learna ile pratik yapan öğrenciler, düzenli konuşma pratiğinin ardından artikel doğruluğunda %85 iyileşme bildiriyor; çünkü doğru kullanımı gerçek bağlamda duymak, dilbilgisi alıştırmalarının çoğu zaman kazandıramadığı sezgiyi geliştiriyor.
Daha Fazlasını Keşfedin
Learna'nın öğrenme yollarıyla dilbilgisi bilginizi pratiğe dökün:
Sıkça Sorulan Sorular
Belirleyici (determiner) nedir?
Belirleyici, bir ismin önüne gelerek onun belirli mi, genel mi, kime ait mi ya da ne kadar olduğunu gösteren sözcüktür; örneğin a, the, this ya da my.
Artikeller ve belirleyiciler aynı şey mi?
Tam olarak değil. Artikeller (a, an, the) belirleyicilerin bir türüdür; ancak belirleyiciler işaret sözcüklerini, iyelik belirleyicilerini, miktar belirleyicilerini ve daha fazlasını da kapsar.
"A" ile "an" arasındaki kullanım kuralı nedir?
Ünsüz sesten önce a, ünlü sesten önce an kullanılır. Bu kural yazılışa değil telaffuza dayanır; bu yüzden "a university" ama "an hour" denir.
Başlıca belirleyici türleri nelerdir?
Başlıca türler şunlardır: artikeller, işaret belirleyicileri, iyelik belirleyicileri, miktar belirleyicileri, dağıtım belirleyicileri, farklılık belirleyicileri ve ön belirleyiciler.
"A few" ile "few" arasındaki fark nedir?
"A few" az ama yeterli bir miktarı anlatır ("a few books" = birkaç tane, muhtemelen yeterli). "Few" ise yetersiz bir miktarı anlatır ("few books" = yeterli değil).
Artikel ne zaman hiç kullanılmaz?
Diller, sporlar, akademik dersler, öğünler ve genel anlamdaki çoğul ya da sayılamayan isimlerle genellikle artikel kullanılmaz: "She plays tennis" ya da "We like music" gibi.
Ön belirleyici (predeterminer) nedir?
Ön belirleyici, başka bir belirleyicinin önüne gelerek genellikle vurgu katan ya da derece bildiren sözcüktür; "such a mess" içindeki such ya da "quite a surprise" içindeki quite gibi.
Özel isimlerle "the" her zaman gerekli mi?
Hayır. Özel isimlerin çoğu artikel almaz; ancak coğrafi oluşumlar, çoğul yapılmış adlar ve kurumlar gibi istisnalar vardır: "the Sahara" ya da "the Netherlands" gibi.
Aynı sözcük hem belirleyici hem zamir olabilir mi?
Evet. this, that, some ve many gibi sözcükler bir ismin önünde belirleyici, tek başına ismin yerini aldığında ise zamir olarak kullanılır.
Artikeller bazı İngilizce öğrenenler için neden zordur?
Bazı diller artikel kullanmaz ya da belirliliği tamamen farklı bir sistemle işaretler; bu yüzden İngilizcedeki artikel kuralları çoğu zaman diğer dilbilgisi konularından daha uzun sürede oturur.
Learna, "a" ya da "the" gibi artikelleri atlamamı önlemeye yardımcı olabilir mi?
Evet. Learna, siz konuşurken eksik, fazla ya da yanlış kullanılan artikelleri yakalar ve her düzeltmenin arkasındaki kuralı açıklar.
Learna, geri bildirimlerini ana dilime göre uyarlıyor mu?
Evet. Learna, farklı dil geçmişlerinden gelen öğrencilerin sıkça karşılaştığı hata örüntülerine göre düzeltmelerini uyarlar; artikel kullanımı da buna dahildir.