Sözcük Türleri: Sıfatlar
Sıfat, bir ismi ya da zamiri niteleyen; nasıl, kaç tane veya hangisi sorularına yanıt veren sözcüktür. big, red, happy ve fast gibi sözcüklerin hepsi birer sıfattır. Bu rehberde sıfatların cümledeki yerini, en çok hataya yol açan karşılaştırma kurallarını ve bir sıfatı zarftan nasıl ayırt edeceğinizi bulacaksınız.
Sıfat Nedir?
Sıfat, bir isim ya da zamir hakkında daha fazla bilgi verir. Boyutu, rengi, biçimi, miktarı veya niteliği anlatabilir.
Sıfatlar Cümlede Nerede Bulunur?
Sıfatlar cümlede iki farklı konumda yer alabilir; ikisini de bilmek, ismin hemen yanında olmadıklarında bile onları fark etmenizi sağlar.
- Niteleyici (attributive) sıfatlar niteledikleri ismin hemen önünde yer alır: "The tall building."
- Yüklemsel (predicative) sıfatlar is, seem veya feel gibi bir bağlaç fiilden sonra gelir ve özneye gönderme yapar: "The building is tall."
Sıfatların çoğu her iki konumda da kullanılabilir, ancak birkaçı kullanılamaz. Main yalnızca niteleyici olarak çalışır ("the main reason", asla "the reason is main" değil); asleep ise yalnızca yüklemsel olarak kullanılır ("the man is asleep", asla "the asleep man" değil).
Karşılaştırma (Comparative) & Üstünlük (Superlative) Sıfatları
Sıfatlar karşılaştırma belirtmek için biçim değiştirir ve gerçek hataların çoğu tam da burada yapılır.
- Yalın hâl: tek bir şeyi kendi başına tanımlar (tall, happy, expensive).
- Karşılaştırma: iki şeyi karşılaştırır (taller, happier, more expensive).
- Üstünlük: üç veya daha fazla şeyi karşılaştırır ve en üst dereceyi gösterir (tallest, happiest, most expensive).
Oluşum kuralları:
| Sıfatın Hece Sayısı | Karşılaştırma | Üstünlük |
|---|---|---|
| Tek heceli | -er eklenir (tall → taller) | -est eklenir (tall → tallest) |
| -y ile biten iki heceli | -y yerine -ier gelir (happy → happier) | -y yerine -iest gelir (happy → happiest) |
| İki veya daha çok heceli (diğerlerinin çoğu) | more kullanılır (careful → more careful) | most kullanılır (careful → most careful) |
Kuralsız karşılaştırma ve üstünlük biçimleri hiçbir kalıba uymaz, ezberlenmesi gerekir:
| Yalın | Karşılaştırma | Üstünlük |
|---|---|---|
| good | better | best |
| bad | worse | worst |
| far | farther / further | farthest / furthest |
| little | less | least |
| many / much | more | most |
Birden Fazla Sıfatın Sıralaması
Bir ismin önünde birden fazla sıfat kullandığınızda, İngilizce konuşanlar kuralı bilmeseler bile neredeyse otomatik olarak şu sıralamayı izler:
"A lovely (görüş) small (boyut) old (yaş) round (biçim) brown (renk) French (köken) wooden (malzeme) table."
Her sözcük dilbilgisi açısından doğru olsa bile bu sıralamayı bozmak, ifadenin ana dili İngilizce olan biri için fark edilir biçimde "tuhaf" duyulmasına neden olur.
Sıfat Türleri
Temel niteleme sıfatının ötesinde, İngilizcede tanımaya değer birkaç özel sıfat türü daha vardır.
Bir niteliği ya da özelliği anlatır. Görünüşü veya kişiliği betimlemek için kullanılan temel sözcüklerdir.
Bir ismin miktarını, sayısını veya niceliğini belirtir.
Belirli bir ismi doğrudan işaret eder (ismin hemen önünde kullanılır).
Bir isme ait olma ya da onunla ilişki kurma durumunu gösterir.
Özel bir addan türetilir ve her zaman büyük harfle yazılır.
Bir fiilin -ing ya da -ed biçimine benzer, ancak tamamen sıfat gibi işlev görür.
Birleşik Sıfatlar
Birleşik sıfat, tek bir niteleyici gibi davranmak üzere iki ya da daha fazla sözcüğü bir araya getirir. Tire kullanımı sıfatın konumuna bağlıdır:
- İsimden önce: tire kullanılır — "A well-known author."
- İsimden sonra: genellikle tire kullanılmaz — "The author is well known."
- -ly ile biten zarf + sıfat: konumu ne olursa olsun asla tire kullanılmaz — "A highly respected official."
Sıfatlar ve Zarflar Arasındaki Fark
Bu, dile hâkim konuşmacıların bile yaptığı bir hatadır. Sıfatlar isimleri ve zamirleri niteler; zarflar ise fiilleri, sıfatları ve diğer zarfları niteler. Karışıklık genellikle bağlaç fiillerle ortaya çıkar.
Bir Sıfat Nasıl Ayırt Edilir?
Bir sözcüğün sıfat olup olmadığından emin değilseniz şu ipuçlarına bakın:
- Bir ismi ya da zamiri niteliyor mu? Nasıl, kaç tane veya hangisi sorularına yanıt veriyorsa büyük olasılıkla sıfattır.
- Bir bağlaç fiilden sonra mı geliyor? is, seem, feel, become fiillerinden sonra gelip özneyi niteleyen sözcükler yüklemsel sıfatlardır.
- -er/-est alabiliyor ya da more/most ile kullanılabiliyor mu? Gerçek sıfatların çoğu bu şekilde karşılaştırılabilir; fiiller ve isimler genelde karşılaştırılamaz.
- Zarf testinde başarısız oluyor mu? Sözcüğü -ly'li bir biçimle değiştirdiğinizde bir isimle kurulan anlam bozuluyorsa, karşınızdaki sözcük zarf değil sıfattır.
___ Bir Sıfat mı? Kısa Yanıtlar
Bazı sözcükler kullanıma göre kategori değiştirir ya da yalnızca tek bir konumda çalışır.
| Sözcük | Yanıt |
|---|---|
| main | Sıfattır, ancak yalnızca bir ismin önünde kullanılır ("the main reason"). Bağlaç fiilden sonra gelemez. |
| asleep | Sıfattır, ancak yalnızca bağlaç fiilden sonra kullanılır ("The man is asleep"). İsmin önünde yer alamaz. |
| fast | Hem sıfat ("a fast car") hem de zarf ("she runs fast") olabilir. |
| well | Genellikle zarftır ("sings well"), ancak "sağlıklı" anlamına geldiğinde sıfattır ("I am well"). |
| rich | Genellikle sıfattır ("rich people"), ancak bir topluluğun tamamını anlattığında isim işlevi görür ("the rich"). |
Learna AI Sıfatları Nasıl Öğretir?
Sıfat sıralaması ve sıfat-zarf karışıklığı, ileri seviyedeki öğrenenlerin bile en sık yaptığı hatalardandır; çünkü iletişimi nadiren bozarlar ama yine de fark edilir biçimde kulağı tırmalarlar. Learna AI, bu kaymaları konuşmanın ortasında yakalar ve yalnızca hata olduğunu bildirmekle kalmayıp nedenini de açıklar. Learna ile pratik yapan öğrenenler, doğal duyulan cümle kurmada %91 ilerleme bildiriyor; çünkü doğru sıfat sıralamasını bağlam içinde duymak, sezgiyi kural ezberlemekten çok daha hızlı geliştiriyor.
Daha Fazlasını Keşfedin
Learna'nın öğrenme yollarıyla dilbilgisi bilginizi pratiğe dökün:
Sıkça Sorulan Sorular
Sıfat nedir?
Sıfat, bir ismi ya da zamiri niteleyen; nasıl, kaç tane veya hangisi sorularına yanıt veren sözcüktür.
Sıfat örnekleri nelerdir?
beautiful, smooth ve heavy gibi niteleme sözcükleri birer sıfattır; twelve eggs örneğinde olduğu gibi miktar belirten sayılar da sıfat sayılır.
Karşılaştırma ve üstünlük sıfatları arasındaki fark nedir?
Karşılaştırma sıfatları iki şeyi kıyaslar ve genellikle -er ekini ya da more sözcüğünü alır (taller). Üstünlük sıfatları üç veya daha fazla şeyi kıyaslar ve genellikle -est ekini ya da most sözcüğünü alır (tallest).
Sıfatlarla zarflar arasındaki fark nedir?
Sıfatlar isimleri ve zamirleri niteler. Zarflar ise fiilleri, sıfatları ve diğer zarfları niteler. "a fast car" ifadesinde fast bir sıfattır; "she runs fast" ifadesinde ise zarftır.
Özel ad sıfatı nedir?
Özel ad sıfatı, özel bir addan türetilir ve her zaman büyük harfle yazılır; "French cheese" ifadesindeki French ya da "Shakespearean drama" ifadesindeki Shakespearean gibi.
Kaç çeşit sıfat vardır?
Dilbilgisi kaynaklarının çoğu 7 ana tür sayar: niteleme, miktar, işaret, iyelik, özel ad, sıfat-fiil ve birleşik sıfatlar. Bazı kaynaklar bu türleri daha da ayırarak sayıyı artırır.
Sıfatlar hangi sırayla dizilir?
İngilizcede genel sıralama şöyledir: görüş, boyut, yaş, biçim, renk, köken ve malzeme. Ana dili İngilizce olanlar bu kuralı ezberlemeden, genellikle otomatik olarak uygular.
Bir cümlede sıfat nasıl bulunur?
Sözcüğün bir ismi ya da zamiri niteleyip niteleyemediğine, bir bağlaç fiilden sonra gelip gelmediğine ya da -er/-est eklerini alıp alamadığına bakın. "Nasıl" veya "kaç tane" sorusuna yanıt veriyorsa büyük olasılıkla sıfattır.
Sayılar sıfat mıdır?
Evet. "three apples" ifadesindeki three gibi miktar belirten sayılar, miktar sıfatı olarak işlev görür.
Learna, konuşma sırasında sıfat ile zarf farkını yakalıyor mu?
Evet. Learna, "feel bad" ile "feel badly" gibi karışıklıkları işaretler ve bağlaç fiilin neden sıfat gerektirdiğini açıklar.
Learna, kuralı ezberlemeden sıfat sıralamasını doğru kullanmama yardımcı olabilir mi?
Evet. Learna, siz konuşurken sıfat sıralaması hatalarını düzeltir; böylece kalıbı tekrarlanan ve doğal düzeltmelerle içselleştirirsiniz.